Dark web nedir?

Bir veri ihlali haberinde neredeyse hep aynı cümle geçer: "Çalınan bilgiler dark web'de satışa çıkarıldı." Kulağa karanlık ve uzak bir yer gibi geliyor ama çoğu insan tam olarak neyden bahsedildiğini bilmiyor. Toparlayalım.

Üç katmanlı internet

İnterneti üç katman gibi düşünün. En üstte her gün kullandığınız yüzey web var: Google'da çıkan, herkese açık siteler. Bunun altında derin web var — aslında zararlı bir şey değil; sadece arama motorlarının göremediği, şifreyle girilen sayfalar. E-posta kutunuz, internet bankacılığı ekranınız, bir şirketin iç paneli hep derin web'dir. İnternetin çok büyük kısmı budur.

Dark web ise bu derin web'in özel bir köşesi. Sıradan tarayıcıyla açılmaz; Tor gibi, kullanıcıyı ve site sahibini anonimleştiren özel yazılımlar gerektirir. Adresleri de tanıdık değildir, .onion uzantılıdır.

Orada gerçekten ne var?

Önce bir yanlışı düzeltelim: dark web'in tamamı suç değildir. Anonimliğin hayati olduğu yerlerde — baskı altındaki gazeteciler, sansürden kaçan insanlar için — meşru kullanımı da vardır.

Ama evet, karanlık tarafı da gerçek. Çalınan kredi kartları, veri ihlallerinden sızan kayıtlar, sahte belgeler ve bilgi hırsızı yazılımların topladığı "loglar" burada alınıp satılır. "Verileriniz dark web'de" dendiğinde kastedilen genellikle budur: bilgileriniz, bu forum ve pazarlarda erişilebilen bir havuza düşmüştür.

Peki benim verilerim orada mı?

Bilgileriniz oraya genellikle iki yoldan düşer: kullandığınız bir servisin veri ihlaline uğraması ya da kendi cihazınıza bir bilgi hırsızı bulaşması. İkisinde de sizin bir hata yapmanız şart değildir.

İyi haber şu ki kontrol etmek için dark web'e girmenize gerek yok — bu zaten önerilmez. Bunun yerine:

• Türkiye'de KVKK'ya bildirilen ihlalleri KVKK Veri İhlal İzleyici üzerinden takip edebilirsiniz.
• E-postanızın bilinen sızıntılarda geçip geçmediğini "have i been pwned" gibi ücretsiz servislerden sorgulayabilirsiniz.

Verinizin sızdığını görürseniz panik değil, aksiyon: o hesabın şifresini değiştirin, aynı şifreyi kullandığınız diğer yerleri de güncelleyin ve iki adımlı doğrulamayı açın.

Dark web, sanıldığı kadar gizemli değil; daha çok, internetin görünmez ama işleyen bir arka sokağı. Sizi ilgilendiren kısmı ise basit: bilgileriniz oraya düşmüşse, önemli olan bunu zamanında fark edip hesaplarınızı korumak.