Meta'ya New Mexico'da Çocuk Güvenliği Darbesi: 567 milyon dolarlık fon ve beş yıllık tedbir zorunluluğu

New Mexico Birinci Yargı Bölgesi Mahkemesi (Santa Fe County), eyalet Başsavcısı Raúl Torrez'in Meta Platforms'a açtığı davada 6 Ağustos 2026 tarihli kararını verdi. Mahkeme, Meta'nın Facebook ve Instagram platformlarının, eyaletteki gençlerin ruh sağlığı krizine ve çocukların cinsel istismarına "kamu zararı" (public nuisance) oluşturacak ölçüde katkıda bulunduğuna hükmetti.

Dava iki aşamalı yürütüldü. İlk aşamada bir jüri, Meta'nın eyaletin Haksız Ticari Uygulamalar Yasası'nı (UPA) 75.000 kez ihlal ettiğine karar verdi ve her ihlal için mümkün olan en yüksek cezayı (5 bin dolar) uygulayarak toplam 375 milyon dolarlık ceza belirledi.

İkinci aşamada ise hâkim, bu cezaya ek olarak Meta'nın bir iyileştirme fonuna (abatement fund) 567 milyon dolar yatırmasına hükmetti. Fon beş yıla yayılacak ve şu kalemlere ayrılacak: tedavi (420 milyon dolar), tarama ve değerlendirme (90 milyon dolar), farkındalık ve önleme (33 milyon dolar), yönlendirme ve koordinasyon (15 milyon dolar), uygulama ve değerlendirme (9 milyon dolar). Bazı haber başlıklarında öne çıkan "567 milyon dolar" rakamı yalnızca iyileştirme fonunu ifade ediyor; jürinin belirlediği 375 milyon dolarlık ceza bundan ayrı.

Section 230 Kalkanı Kabul Edilmedi

Kararın hukuki açıdan en dikkat çekici yanı, Meta'nın Section 230 (ABD İletişim Ahlakı Yasası'nın internet platformlarını üçüncü taraf içeriğinden sorumlu tutmayan maddesi) savunmasının reddedilmesi. Mahkeme, davanın üçüncü tarafların paylaştığı içerikle değil, doğrudan platformun tasarımı ve özellikleriyle (etkileşimi en üst düzeye çıkaran öneri algoritmaları gibi) ilgili olduğu gerekçesiyle bu korumanın geçerli olmadığına karar verdi. Karar, benzer gerekçelerle TikTok ve Snap aleyhine verilen son dönem içtihatlarına dayandırıldı.

Mahkeme ayrıca WhatsApp'ı kapsam dışında bıraktı; gerekçe olarak bu platformun içerik veya kişi önerisi yapmadığını gösterdi.

Para Dışı Tedbirler

Kararın belki de en önemli kısmı, Meta'ya beş yıl boyunca uygulaması zorunlu kılınan operasyonel tedbirler. Öne çıkanlar: Yaş doğrulama: Meta, sistemlerinin 13 yaş altı tahmin ettiği hesaplardan yaş kanıtı isteyecek; doğrulamayanların hesapları silinecek. İki yıl içinde 13 yaş altı için özel bir tahmin modeli geliştirmeye çalışacak (COPPA sınırları dahilinde).

• Genç hesapları: 18 yaş altı hesaplar varsayılan olarak gizli kalacak, yetişkinlere önerilmeyecek; bağlantısız yetişkinler 18 yaş altı kullanıcılara mesaj gönderemeyecek.
• Çocuk istismarı: İstismara karışan yetişkin kullanıcılar için "tek ihlal" politikası uygulanacak (tüm hesaplar kapatılacak), şüpheli çıplaklık içeren görseller bulanıklaştırılacak, istismar bildirimleri 48 saat içinde bir insan tarafından incelenecek.
• Yapay zeka sohbet botları: Mahkeme, Meta'nın yapay zeka botlarına ilişkin ayrı bir hüküm getirdi. Buna göre Meta, New Mexico'daki 18 yaş altı kullanıcıların botlarla romantik veya cinselleştirilmiş etkileşime girmesini engelleyecek; yetişkinlerin ise botlar üzerinden 18 yaş altı bir kişiyi simüle eden cinsel/romantik etkileşimlerini önleyecek.

Öte yandan mahkeme, sonsuz kaydırma (infinite scroll) ve otomatik oynatma (autoplay) gibi bağımlılık yaratan özelliklerin kaldırılması talebini reddetti; bu tür sektör geneli düzenlemelerin yargı değil, yasama ve yürütmenin işi olduğunu ve içeriğe doğrudan etkileri nedeniyle Section 230 ile Anayasa'nın Birinci Değişikliği bakımından sorun doğurabileceğini belirtti.

Karar, sosyal medya platformlarının tasarımından doğan zararlar için "kamu zararı" doktrininin uygulanabildiği ve Section 230 kalkanının tasarım temelli iddialar karşısında aşınabildiği bir emsal niteliğinde. Meta'nın karara itiraz etmesi ve süreci temyize taşıması bekleniyor; temyiz süresince yükümlülüklerin bir kısmı askıya alınabilir. Bu nedenle kararın pratik etkisi, üst mahkeme sürecinin sonucuna bağlı olacak.